Koşma Nedir? Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Türk halk şiirinin en yaygın türlerinden biri. Kendine özgü bestesi vardır. Sazla birlikte söylenir. Şiirle müziği bir araya getirdiği için bu adı almıştır.

Koşmanın Özellikleri

  • Dörtlüklerle söylenir. Dörtlük sayısı ise 3, 4, 5 olabilir.
  • En çok 11’li hece ölçüsü kullanılır (4+4+3=11 ya da 6+5=11).
  • Yarım kafiye yaygın olarak kullanılır. Kafiye örgüsünde ilk dörtlük; aaab, abab, aaba veya abcb şeklinde olup diğer dörtlükler cccb, dddb şeklindedir.
  • Koşmanın konusu ise tabiat güzellikleri, sevgi, ayrılık, yiğitlik, yakınma, ıstırap ve eleştiridir.
  • Genelde şiirin içinde özellikle de son dörtlükte şairin mahlası bulunur.
  • Dil sade, anlatım yalın ve içtendir.
  • Koşmalar işlenen konulara göre çeşitli isimler alır. Bunlar aynı zamanda aşık edebiyatı nazım türleridir.

Konularına Göre Koşma Türleri

  • Güzelleme: Sevgi, aşk gibi konuların işlendiği koşmalardır.
  • Koçaklama: Kahramanlık, savaş gibi konular işlenir.
  • Ağıt: Ölen kimselerin ardından söylenen koşmalardır. İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında sagu, divan edebiyatında mersiyenin karşılığıdır.
  • Taşlama: Divan edebiyatında hiciv, günümüz edebiyatında ise eleştirinin karşılığıdır. Toplumun veya insanların aksayan yönlerini eleştirerek veren koşmalardır.