Jean-Baptiste Poquelin “Moliere”

Fransız oyun yazarı (1622-1673).

15 Ocak 1622’de Paris’te doğdu. Gerçek adı Jean Baptiste Poquelin’dir. Babası, kraliyet sarayında resmi olarak mefruşat görevini üstlenen döşemeciydi. Annesini on yaşındayken kaybetti. İlk eğitimini Cizvit tarikatına bağlı bir okulda aldı. 1642’de Orleans Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Bu dönemde önemli filozoflarla ve sanatçılarla tanıştı. 1643’te Moliere takma adını benimsedi.

Bir süre sonra aşık olduğu ünlü komedyen Madeleine Bejart ile “L’Illustre Théâtre” (yüksek tiyatro) adındaki tiyatro topluluğunu kurdu (1643). L’Illustre Théâtre ekibi beklenen başarıyı yakalayamadı. İki oyun salonu açtı; fakat başarılı olamadı hatta 1645’te borçları nedeniyle birkaç gün tutuklu kaldı. 

Bundan sonra yeni bir toplulukla birlikte Paris’in dışına çıktı. On iki yıl Fransa’nın çeşitli bölgelerini dolaştı. İlk kez kendi yazdığı “L’ Etourdi” (Şaşkın) oyununu 1953 yılında Lyon’da sahneledi. Moliere süreç içerisinde komedi türünde başarılı olduğunu keşfeder ve bu alana yönelir.

1658’de Paris’e döndü. 25 Ekim’de de Louvre’da Kral ve Kraliçe önünde oynamalarına müsaade edilir. Bu şansı iyi değerlendirmek isteyen Moliere ve topluluğu, asıl usta oldukları komedya türünü oynamaya cesaret edemezler. Bunun yerine taragedya oynarlar. Ancak bu alanda gerçek hünerlerini gösteremezler. Bu oyunun akabinde Moliere’in “Doeleur amoureux” (Aşık Doktor) adlı komedyasını sahnelerler. Bu oyun çok beğenilir ve Kralın sempatisini kazanırlar. Kral topluluğun Petit Bourbon tiyatrosuna yerleştirilmesine müsaade eder. Grubun adı da “Troupe de M onsieur le frere unique du Roi” (Kralın Eşsiz Kardeşler Topluluğu) olur.

Başarısı günden güne artan Moliare, hem oynanacak piyesleri yazıyor, hem topluluğu yönetiyor, hem de oyunculuk yapıyordu. Bir yandan da Royal’deki tiyatrosunu geliştirmeye uğraşıyor, sarayın istediği eğlenceleri hazırlamaya çalışıyordu. Bu arada yazdığı piyesleri sahneye koydu. “Kadınlar Mektebi” adlı piyesi sofuların eleştirilerine uğradı. Moliére, buna karşılık sofuların uygunsuzluklarını ve çirkinliklerini ortaya koyan “Tartuffe” komedisini yazdı. Bu piyesi 1664’te kralın önünde oynandı. Fakat papazların etkisiyle bu oyun yasaklandı. Ancak 1669’da yeniden oynanmasına izin verildi.

Moliére, bu arada çeşitli konularda eserler verdi. 1668’de “Cimri”yi yazdı. Fakat, bu oyun büyük bir başarı sağlamadı. “Bilgiç Kadınlar” piyesi ise çok beğenildi. Moliére, 1673’te “Hastalık Hastası” komedisini oynarken fenalık geçirdi; ağzından kan geldi. Birkaç saat sonra evinde öldü.

Oyunları

  • L’ Etourdi ou les contretemps (Şaşkın Yahut Beklenmedik Engeller), 1953.
  • Le Depit amoureux (Küskün Aşıklar), 1956.
  • Le Docteur amoureux (Aşık Doktor), 1658.
  • Les Pddeuses ridicules (Gülünç Kibarlar), 1659.
  • Le Mededn volant (Hekim Uçtu), 1660.
  • La Jalousie du Barbouille (Soytarının Kıskançlığı), 1660.
  • Sganarelle ou Le Cocu imaginaire (“Sganarelle yahut Hayali Le Cocu), 1660.
  • L’Ecole des maris (Kocalar Mektebi), 1661.
  • ‘Les Facheux (Münasebetsizler), 1661.
  • Don Garcie de Navarre ou le Prince jaloux (Don Garcie de Navarre yahut Kıskanç Prens), 1661.
  • Le Mariageforce (Zorla Evlenme), 1664.
  • La critique de l’Ecole des femmes (Kadınlar Mektebi’nin Tenkidi), 1663.
  • L’ Impromptu du Versailles (Versailles Tuluatı), 1665.
  • Les Plaisir de l’Ille enchantie (Büyülü Ada Eğlenceleri), 1664.
  • La Princesse d’Elide (Prenses Elide), 1664.
  • Don Juan ou le festin de Pierre (Don Juan), 1665.
  • “Le Misanthrope” (Adamcıl), 1666.
  • Milicerte, 1666
  • La Pastorale comique (Çoban Komedyası), 1666.
  • Le Sicilien’ ou l’Amour peintre (Sicilyalı Yahut Resimli Muhabbet), 1667.
  • Les Amants magnifiques (Şanlı Aşıklar), 1670.
  • Le Bourgeois gentilhomme (Kibarlık Budalası), 1670.
  • Psyclul (Ruh Tanrıçası), 1671.
  • Les Fourberies de Scapin (Scapin’İn Dolapları), 1671.
  • La Comtess d’Escarbagnas (Kontes’ d’Escarbagnas), 1671.
  • Les Femmes savantes (Bilgiç Kadınlar), 1672.
  • Le Malade imaginaire (Hastalık Hastası), 1673.