Fyodor Dostoyevski

Rus romancı.

11 Kasım 1821’de Moskova’da doğdu. Dostoyevski’nin babası Yoksullar Hastanesinde cerrah olarak görev yapıyordu. Alkolik ve şiddete eğilimli olan babasının çalıştığı hastane, şehrin en kötü bölgelerinden birinde bulunuyordu. Suçlular için mezarlık, akıl hastanesi ve terk edilmiş bebekler için kurulmuş bir yetimhane vardı. Dostoyevski bu hastaneyi sıkça ziyaret eder burada bulunanlarla zaman geçirirdi. Hastanede yaşadığı ve gördüğü şeyler onda derin izler bıraktı.

Annesi 1837’de tüberkülozdan öldü. Dostoyevski ve kardeşi de Saint Petersburg’daki Askeri Mühendislik Akademisi’ne gönderildi. Babası ise 1839’da serfleri tarafından öldürüldü. Dostoyevski 1843’te Askeri Yüksek Mühendis Okulu’nu bitirdi. Asteğmen rütbesiyle atandığı Petersburg’daki İstihkam Müdürlüğü’ndeki görevinden bir yıl sonra istifa ederek yazarlığa başladı.

Geçimini sağlamak için çeviriler yaptı. 1846’da yayımlanan ilk eseri İnsancıklar (Bednye Ljudi) ile tanındı. 23 Nisan 1849’da devlet
aleyhindeki komploya katılmak iddiasıyla tutuklandı. Sekiz ay hapiste kaldıktan sonra idama mahkum edildi. Kurşuna dizilmek
üzereyken af kararı ile cezası dört yıl kürek, altı yıl hapis cezasına çevrildi. Sibirya’daki Omsk kalesinde dört yıl taş kırdı. Cezasının kalan yıllarında er rütbesiyle kışla hizmetinde çalıştı. Sürgün dönüşü yoksul bir dul kadınla evlendi.

1858’de Petersburg’a döndü. Sibirya sürgününün dehşetini anlatan Ölüler Evinden Anılar’ın (Zapiski iz Metvoga Doma, 1861) bir dergide yayımlanmasıyla büyük ilgi topladı. Sonraki yıllarda sürekli yazdı. Ancak geçim sıkıntısından kurtulamadı. Çeşitli Avrupa
kentlerinde dolaştı. 1871’de Rusya’ya dönünce siyaset ve toplum üstüne düşüncelerini Drevnik Pisatelya (Bir Yazarın Günlüğü) adıyla yayımladı. Dostoyevski, Karamazov Kardeşler’in son bölümünü yayıncısına gönderdi ve kısa bir süre sonra 28 Ocak 1881’de öldü. Eserlerindeki güçlü ruhbilimsel çözümlemeler yazarlığının en değerli yanı kabul edilir.

Eserleri

Romanlar

  • (1846) İnsancıklar (Bednye lyudi)
  • (1849) Netochka Nezvanova (Eser tamamlanamamıştır)
  • (1861) Ezilenler (Unizhennye i oskorblennye)
  • (1862) Ölüler Evinden Anılar (Zapiski iz Mertvogo Doma)
  • (1864) Yeraltından Notlar (Zapiski iz Podpolya)
  • (1866) Suç ve Ceza (Prestuplenie i nakazanie)
  • (1867) Kumarbaz (Igrok)
  • (1869) Budala (Idiot)
  • (1872) Demons (Besy)
  • (1875) Delikanlı (Podrostok)
  • (1881) Karamazov Kardeşler (Brat’ya Karamazovy)

Kısa Hikayeler

  • (1846) Öteki (Dvojnik)
  • (1847) Dokuz Harfli Roman (Roman v devyati pis’mah)
  • (1847) Mr. Prokharchin (Gospodin Prokharchin)
  • (1847) Ev Sahibesi (Hozyajka)
  • (1848) Polzunkov
  • (1848) Bir Yufka Yürekli (Slaboe serdze)
  • (1848) Kıskanç Koca (Chuzhaya zhena i muzh pod krovat’yu)
  • (1848) Namuslu Hırsız (Chestnyj vor)
  • (1848) Noel Ağacı ve Düğün (Elka i svad’ba)
  • (1848) Beyaz Geceler (Belye Nochi)
  • (1857) Küçük Kahraman (Malen’kij geroj)
  • (1859) Amca’nın Rüyası (Dyadyushkin Dvor)
  • (1859) Stepanchikovo Köyü (Selo Stepanchikovo i ego obitateli)
  • (1862) Tatsız Bir Olay (Skvernyj anekdot)
  • (1865) Timsah (Krokodil)
  • (1870) Ebedi Koca (Vechnyj muzh)
  • (1873) Bobok
  • (1876) Uysal Kız (Krotkaja)
  • (1876) Köylü Marey (Muzhik Marej)
  • (1876) Kutsal Noel Ağacı (Mal’chik u Hrista na Elke)
  • (1877) Gülünç Bir Adamın Düşü (Son smeshnogo cheloveka)