Friedrich Engels

Alman düşünür, siyaset adamı, bilimsel sosyalizmin kurucusu.

28 Kasım 1820’de Almanya’da (o dönemde Prusya olarak adlandırılıyordu) doğdu. Babası dokuma fabrikaları olan varlıklı bir sanayici, annesi ise seçkin bir aileden gelen kültürlü bir kadındı. Hayatının ilk evrelerinde dini eğitim aldı. 1834’te Elberfeld Lisesi’nde öğrenime başladı. Edebiyata ilgi duymasına karşın babasının fabrikalarında yöneticilik yapmak zorunda kaldı (1837). Bu arada takma adla gazetelere yazılar yazdı ve kapitalist topluma eleştiriler getirdi. 1841’de askerlik yapmak için Berlin’e giden Engels, orada Genç Hegelciler ile, Bauer ve Feuerbech’ın felsefi görüşlerinden etkilendi; onlardan yola çıkarak diyalektik maddeci bir felsefe geliştirmeye çalıştı.

Manchester’e, babasının yanında çalışmak üzere gidince, işçi sınıfının yaşam koşullarını yakından gözleme olanağı buldu ve bu konuda yazdığı kitabını yayımladı (İngiltere’de Emekçi Sınıfların Durumu, 1845). Bu sırada, Marx’ın yayımladığı bir dergiye gönderdiği yazı dolayısıyla iki düşünür arasında yaşam boyu sürecek dostluk başlamıştı. Kutsal Aile, Komünist Manifesto, Alman İdeolojisi gibi birçok eseri birlikte kaleme aldılar; anarşist, ütopik ve reformist etkilerden arınmış bir sosyalist hareket için birlikte çalıştılar; Londra, Paris ve Brüksel’deki işçi hareketlerini örgütlediler. Fransa’dan öteki ülkelere ve bu arada Almanya’ya sıçrayan 1848 Devrimi’ne katılmak amacıyla, Marx’la birlikte Köln’e gittiler ve orada bir dergi yayımladılar. Almanya’daki silahlı ayaklanmalardan dersler çıkardılar.

1854-1870 yıllarında İngiltere’ye giderek babasının fabrikalarını yöneten Engels, Marx’a parasal bakımdan da destek olmaktaydı.
1864’te I. Enternasyonal’in kuruluşuna öncülük yapan Engels ve Marx birlikteliklerini daha sonra da sürdürdüler. 1883’te Marx’ın ölümünden sonra, başta Katipal’in yayınlanmamış ciltleri olmak üzere, Marx’ın notlarını düzenleyip yayımladı; kendisi de yazmayı sürdürdü.

Yaşamının son yıllarında, Alman Sosyal Demokrat Partisi’nin manevi önderliğini yaptı. Başlıca eserleri İngiltere’de Emekçi Sınıfların Durumu (Die Lage der Arbeitenden Klasse in England, 1845); Kutsal Aile ya da Eleştirel Eleştiri’nin Eleştirisi, Bruno Bauer ve Hempaları’na karşı (Die Heilige Familie oder Kritik der Kristichen Kritik, Gegen Bruno Bauer and Canserten, 1845); Ütopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm (Socialisme Utopique et Socialisme Scientifique, 1880); Ailenin, Devletin ve Özel Mülkiyetin Kökeni (Der Ursprung der Familie des Privateigentums und des Staats, 1884): Doğanın Diyalektiği (Dialektik der Natur; ölümünden sonra yayımlandı, 1925).