Francis Bacon

Francis Bacon, İngiliz devlet adamı ve filozoftur.

Hayatı

22 Ocak 1561’de doğdu. Kraliçe I. Elizabeth’in hükümdarlığında Adalet Bakanlığı görevinde bulunan Nicholas Bacon’un oğludur. 12 yaşında girdiği Cambridge Trinity College’de Skolastik Felsefe ile tanıştı. 1576 yılında hukuk okuduğu sırada Fransa’daki İngiliz elçisinin yanında çalışması için gelen teklifi kabul ederek eğitimine ara verdi. Felsefeye olan ilgisinin iyice arttığı bir dönemde, 1579 yılında babasının ölüm haberini alan Bacon, İngiltere’ye geri dönüp hukuk eğitimine devam etti. Eğitimini tamamlayıp avukatlık yapmaya başlayan Bacon bir yandan da siyasi kariyer elde etmeye gayret ediyordu.

Nitekim 1584 yılında parlamento’ya girdi. O sırada Essex Kontu ile yakın bir arkadaşlık kurmuştu. Ancak Essex kontu Kraliçe I. Elizabeth karşıtı bir tavır içinde olduğu için bu noktada aralarında anlaşmazlık çıktı. Her ne kadar arkadaşı Essex Kontu’nun kraliçe’ye olan bakış açısını değiştirme çalıştıysa da bunda başarılı olamadı ve Kont, Kraliçe aleyhindeki girişimleri nedeniyle tutuklanarak idam edildi.

Bütün bu olaylar olurken, Bacon’ın Kraliçe I. Elizabeth’e olan sadakati dikkat çekmişti ve Kraliçe’nin Veliaht I. James tahta geçince Bacon da “Sir” unvanı aldı. 1606 yılında başsavcı, 1618’de İngiltere başyargıcı oldu. Tam mesleğinin doruk noktalarına gelmişken 1621 yılında bir rüşvet suçu nedeniyle tutuklandı. Tutukluluğu her ne kadar kısa sürse de artık kariyerini siyasi alanda sürdürmesi imkansız olmuştu. Bunun üzerine siyasetten tamamen uzaklaşan Bacon, hayatının geri kalan kısmını felsefe ile geçirdi ve 1626 yılında yakalandığı zatürre hastalığı ile yaşama veda etti.

Novum Organum

Bacon, siyasi kariyerinin bitmesinden sonra tutkularından biri olan bilim felsefesine odaklandı. Uygulamalı bilimin temelini geliştirirken, deneysel bilimsel yöntemlere (somut kanıta dayalı yöntemler) odaklanarak, bilimler için yeni bir taslak oluşturmaya çalıştı. Bu taslak; veri toplamayı, bu verileri tedbirli bir biçimde analiz etmeyi ve doğanın gerçeklerini organize bir şekilde gözlemleyerek deneyler yapmayı içeriyordu. Bu çerçevede 1620’de Novum Organum Scientiarum’u (Novum organum Latince “yeni yöntem” anlamına gelir) yayınladı.

Novum Organum’da bilimsel yöntem önce “Araştırma Tabloları” ile başlar. Üzerinde çalışılan olayın meydana geldiği durumların bir listesi olan “Varlık Tablosu” ile devam eder. Ardından olumsuz olayları tanımlamak için kullanılan “Yakınlıkta Devamsızlık Tablosu”, daha sonra gözlemcinin olayın ciddiyetini veya derecesini belirttiği “Karşılaştırma Tablosu” gelir. Bu adımlar tamamladıktan sonra bilimsel gözlemci, olayın olası nedenini belirlemeye yardımcı olacak kısa bir anket yapar. Bacon bu yöntemlerle “metafizik” ilkesini bilimin dışına itti.

Bacon’ın Novum Organum’da Aristo’ya Platona ve eski yöntemlere karşı, yeni bir yöntem, yeni bir bilim ve mantık sistemi ortaya koydu. Novum Organum’da yer alan “İnsan, doğanın yöneticisi ve yorumcusu olarak, doğa düzeni üzerindeki gözlemlerinin izin verdiği kadar eylemde bulunabilir ve nedenleri anlayabilir. Daha ötesini ne bilir, ne de bilebilir.” cümlesi onun deneyselciliğini, gözlemciliğini ve insan ile doğaya bakış açısını orataya koyar.

Diğer Eserleri

Bacon ilk yayını 1597’de yayınlanan denemelerdir. İlk etapta 10 denemeden oluşan bir koleksiyonu yayınlandı. Bu koleksiyon genişletildi ve 1612’de 29′ çıkarıldı. 1625’te ise genişletilmiş bir baskı ile bu sayı 58’e çıkarıldı.