Atatürk Dönemi İç Politika

  • Osmanlı Devleti resmen (hukuki) sona ermiştir.
  • Milli egemenlik yolunda atılan bir adımdır.
  • Laikliğin önemli bir aşaması gerçekleşmiştir.
  • İtilaf Devletinin Lozan da ikilik çıkarma hayalleri suya düşmüştür.

Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)

Not: Saltanatın kaldırılması I.TBMM’nin gerçekleştirdiği bir inkılaptır.

II. TBMM’NİN AÇILIŞI (11 Ağustos 1923- 1 Ekim 1927)

  • Kurtuluş Savaş’ından dolayı I. TBMM çok yıpranmıştı. Bu sebepten 11 Ağustos 1923’te yeni TBMM kuruldu.
  • Lozan Barış Antlaşması’nı II. TBMM onayladı.
  • II. TBMM gerçekleştirdiği inkılaplardan dolayı “İnkılapçı Meclis” olarak nitelendirilmiştir.
  • 13  Ekim 1923’te İsmet İnönü ve beraberinde 4 arkadaşı meclise Ankara’nın başkent olabilmesi için yasa teklifinde bulundular. Öneri kabul edildi ve Ankara başkent oldu.

Cumhuriyet’in İlanı (29 Ekim 1923)

  • 1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılmasıyla birlikte Cumhuriyetin ilanı için için en büyük engel ortadan kalkmıştır. Devletin rejimi belirlenerek, bu konuyla alakalı tartışmaların önü kesilmiştir.
  • Devlet Başkanlığı sorunu çözülerek, Mustafa Kemal Paşa ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir.
  • İlk başbakan İsmet İnönü.
  • İlk TBMM başkanı Ali Fethi Okyar oldu.
  • Meclis hükümeti sisteminden, kabine sistemine geçildi.

Not: Cumhuriyet’in ilanı, Atatürk’ün ilkeleri olan; Cumhuriyetçilik, halkçılık, Milliyetçilikle ilgilidir.

Not: Mustafa Kemal 4 dönem Cumhurbaşkanlığı yapmıştır.

Not: 19 Nisan 1925’te, 29 Ekim’in Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanması yasallaşmıştır.

Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)

Halifeliğin Kaldırılmasının nedenleri

  • Cumhuriyet ilan edildikten sonra halifeliğin siyasi bir otoritesinin kalmaması,
  • Halifelik makamının cumhuriyetçilik ve laiklik ilkesine ters olması,
  • İnkılaplar için engel teşkil etmesi
  • Halifenin devlet başkanı gibi hareket etmesi.

Sonuçları

  • Laiklik ilkesi için önemli bir gelişmedir,
  • Dış politikada daha etkili olunmaya başlandı,
  • İnkılapların önü açıldı ve süreç daha hızlı ilerledi.

Halifeliğin kaldırıldığı gün;

  • Tevhid-i Tedrisat Kanunu çıkarılarak eğitim ve öğretim kurumları birleştirildi.
  • Şer’iye ve Evkaf Vekaleti yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu.
  • Erkan-ı Harbiye vekaletinin yerine Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı kuruldu.
  • Osmanlı Hanedanı yurt dışına çıkarıldı.

Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri

Halk Fırkası (9 Ağustos 1923)

  • Başkanı: Mustafa Kemal, ilk genel sekreteri ise Recep Peker’dir.
  • Türkiye’nin ilk siyasi partisidir.
  • Cumhuriyet’in ilanından önce kurulan bu parti inkılaplara öncülük etmiştir.
  • 1924 yılında Cumhuriyet Halk Fırkası, 1935’te ise Cumhuriyet Halk Partisi adını almıştır.
  • Ekonomide devletçilik ilkesini benimsemiştir.

Terakkiperver (İlerici) Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924)

  • Başkanı Kazım Karabekir olan bu parti Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk muhalefet partisi olmakla birlikte aynı zamanda ilk kurulan ilk partisidir.

Not: Halk Fırkası Cumhuriyet’in ilanından önce kurulmuştur.

  • Terakiperver’in kurulmasında Kazım Karabekir’le birlikte Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele Adnan Adıvar, Rauf Orbay etkili olmuştur.
  • Dine saygılı duruşu hilafet ve saltanat yanlılarını partiye üye olmasını sağlamıştır.
  • Liberal Ekonomiyi(Serbest Ekonomi) savunmuşlardır.
  • Tek dereceli seçim sistemi ve Adem-i Merkeziyetçiliği(yerinden yönetim) kabul etti.
  • Şeyh Sait isyanıyla alakası olduğu iddiasından dolayı kapatılmıştır.

Şeyh Sait İsyanı (13 Şubat 1925)

Sebepleri:

  • Eski rejimi yeniden getirmek isteyen tarafından çıkarılmıştır.
  • Musul’u almak isteyen İngilizlerin kışkırtmaları etkili olmuştur.
  • Bu isyan Diyarbakır’da başladı, Ali Fethi Okyar Hükümeti isyanın bastırılmasında etkili olamayınca istifa etti, yerine İsmet İnönü Hükümeti kuruldu.

Sonuçları:

  • Doğu Anadolu’da ki bu isyanın bastırılması ve tekrar huzur ortamının sağlanabilmesi adına Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmıştır.
  • Halkı isyana teşvik edenler için i–syan bölgelerinde İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur.
  • Musul’un İngiltere’nin himayesine bırakılmasına sebep olmuştur.
  • Bu isyanla birlikte çok partili hayata geçiş için uygun ortamın henüz sağlanamadığı görülmüştür.

Not: Takrir-i Sükun Kanunu sadece Şeyh Sait İsyanı için çıkarılan bir kanundur.

Mustafa Kemal’e Suikast Girişimi(15 Haziran 1926)

  • Rejim ve inkılap karşıtı olan Ziya Hurşit ve destekçileri tarafından Mustafa Kemal’e düzenlenen suikast girişimi sonuçsuz kalmıştır.
  • Suikast girişiminde bulunanlar İstiklal Mahkemelerinde yargılanıp, cezalandırılmıştır.
  • Bu olay sonrasında Mustafa Kemal “Benim naciz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.” tarihi sözünü söylemiştir.

Serbest Cumhuriyet Fırkası (12 Ağustos 1930)

  • Bu parti 1929 yılında dünya ekonomik bunalımının etkilerini ortadan kaldırmak, sorunlara çözüm bulmak amacıyla kurulmuştur.
  • Türkiye’nin ikinci muhalefet partisi olan Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın başkanı Ali Fethi Okyar’dır.
  • Mustafa Kemall’in isteği doğrultusunda kurulan partinin kurucuları arasında Nuri Conker, Mehmet Emin Yurdakul, Ağaoğlu Ahmet, Makbule Atadan(Mustafa Kemal Paşa’nın kızkardeşi) bulunmaktadır.
  • Ekonomide Liberalizmi benimseyen bu parti aynı zamanda tek dereceli seçim sistemini savunmuştur.
  • Kadınların siyasi haklarını savunmuş, Teşvik-i Sanayinin tamamen uygulanmasını öngörmüştür.
  • Rejim ve saltanat yanlılarının partiye katılmasıyla birlikte parti kendi kendini fesh etmiştir.

Menemen (Kubilay) Olayı (23 Aralık 1930)

  • İzmir’in Menemen ilçesinde kendini mehdi ilan eden Derviş Mehmet ve destekçileri tarafından çıkarılan bir isyandır.
  • İsyanı bastırmak için gelen Asteğmen Kubilay(Mustafa Fehmi), bekçi Hasan ve Şevki şehit edildi.
  • Laikliğe ve Cumhuriyetçiliğe karşı çıkan ikinci, rejime çıkan üçüncü isyandır.
  • Sıkıyönetimle bastırılan isyanda suçlu görülenler Divan-ı Harp Mahkemelerinde yargılandılar.

TÜRK KADININA VERİLEN SİYASİ HAKLAR

  • 1930 Belediye Seçimlerine katılma hakkı,
  • 1933 Muhtarlık seçimlerine katılma hakkı,
  • 1934 Milletvekili seçme ve seçilme hakkı.

Türk Kadınının Getirildiği Önemli Görevler:

  • İlk kadın savaş Pilotu….SABİHA GÖKÇEN
  • İlk kadın sinemacı….NEYYİRE NEYİR
  • İlk kadın doğum uzmanı….PAKİZE İZZET
  • İlk kadın doktor….SAFİYE ALİ
  • İlk kadın büyükelçi….FİLİZ DİNÇMEN
  • İlk kadın diş doktoru….FERDANE BOZDOĞAN
  • İlk kadın heykeltraş…..SABİHA BENGÜTAŞ
  • İlk kadın avukat….SÜREYYA AĞAOĞLU
  • İlk kadın vali…..LALE AYTAMAN
  • İlk kadın inşaat mühendisi….SABİHA GÜREYMAN
  • İlk kadın hakim….SUAT BERK
  • İlk kadın belediye başkanı….MÜFİDE İLHAN(SADİYE HANIM)
  • İlk kadın Sayıştay üyesi….FAHRÜNİSA ETMEN
  • İlk kadın kaymakam….ÖZLEM BOZKURT
  • İlk kadın milletvekili….SATI KADIN(Ankara)
  • İlk kadın bakan….TÜRKAN AKYOL
  • İlk kadın öğretmen….REFET ANGIN
  • İlk kadın tiyatrocu….AFİFE JALE
  • İlk kadın başbakan….TANSU ÇİLLER
  • İlk kadın tarihçi….AFET İNAN
  • İlk kadın muhtar…..GÜL ESİN
  • İlk kadın pilot….BEDRİYE TAHİR GÖKMEN
  • İlk kadın gazeteci….SELMA RIZA
  • İlk kadın romancı, edebiyatçı….FATMA ALİYE

HUKUK ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR

1921-1924 Anayasalarının çıkarılması

Medeni Kanun’un Kabulü(17 Şubat 1926)

  • Laiklik, Halkçılık ve İnkılapçılık ilkeleriyle ilgilidir.
  • Bu kanunla birlikte hukuk birliği sağlandı.
  • Evliliklerde resmi nikah ve tek kadınla evlenme şartı getirildi.
  • Kadınlara toplumsal ve ekonomik alanda eşitlik sağlandı.
  • Patrikhane ve konsoloslukların mahkeme kurma yetkileri ellerinden alındı.
  • Miri arazi sisteminin kaldırılması özel mülkiyet anlayışının gelişmesine neden oldu.
  • Mecelle yürürlükten kaldırıldı.

Not:

  • 1926’da İtalya’dan Ceza kanunu
  • 1926’da İsvçre’den Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu
  • 1929’da Almanya’dan Ceza Mahkemeleri Kanunu ve Deniz Ticaret Kanunu
  • 1932’de İsviçre’den İcra ve İflas Kanunu alınmıştır.

EĞİTİM VE KÜLTÜR ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR

Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretimin Birleştirilmesi)(3 Mart 1924)

  • Yapılan bu yenilik ulusal kültür birliğinin sağlanması açısından önemli bir adımdır.
  • Medreseler bu kanunla kapatılarak eğitimde ikilikler ortadan kaldırılmıştır.
  • Bütün eğitim-öğretim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanmıştır.
  • Azınlık ve yabancı okulların dini ve siyasi amaçlarla eğitim-öğretim yapmalarının önüne geçilmiştir.
  • İlköğretimin parasız ve zorunlu olması kararı alındı.
  • Eğitimin laikleşmesi yolunda önemli bir adım atılmıştır.

Maarif Teşkilatı Hakkındaki Kanun (1926)

  • Bu kanunla ilköğretim ve ortaöğretim programları belirlendi, eğitim sistemi millileştirildi.
  • Müfredat halkın ihtiyaçları göz önünde bulundurularak düzenlendi.

Not: İlk Maarif Kongresi ile Maarif Teşkilatı Kanunun birbiriyle karıştırılmamalıdır. İlk Maarif Kongresi Eskişehir-Kütahya savaşları devam ederken 15 Temmuz 1921 de Ankara’da düzenlenmiştir.

Not: Ders müfredatlarının düzenlenmesinde ABD’li eğitim bilimci John Dewey’den faydalanılmıştır.

Türk Harflerinin Kabulü (Harf İnkılabı) (1 Kasım 1928)

Nedenleri:

  • Arapçanın ağır bir dil olması ve Türkçenin yapısına uymaması,
  • Eğitim-öğretim oranını yükseltmek, konuşma ve yazı dilli arasındaki uyumsuzluğu ortadan kaldırmak ve okuma yazma bilenlerin sayısını arttırmak istenmesi,
  • Batı ile olan ilişkilerin daha yoğunlaştırmak istenmesi,

Sonuçları:

  • Basılan kitap sayısı arttırıldı, okuma-yazma oranı yükseldi,
  • Arap kültürünün, Türk kültürü üzerindeki etkisi azalmıştır,
  • Halkın okuma yazma öğrenebilmesi için Millet Mektepleri(1928) açılmıştır. Bu inkılap sonucu Mustafa Kemal’e Başöğretmenlik unvanı verilmiştir.

Türk Tarih Kurumu’nun Kurulması (15 Nisan 1931)

  • Türklerin köklü ve zengin bir tarihe sahip olduğunu bilimsel olarak ortaya koymak,
  • Türklerin kurdukları devletleri araştırmak,
  • Türklerin dünya ve islam tarihine olan katkılarını ortaya koymak amacıyla kurulmuştur.
  • Türk Tarih Kurumunun kurulması doğrudan Milliyetçilikle ilgilidir.
  • Türk Tarih Kurumu tarafından 1937’de “Belleten” adlı dergi yayınlanmaya başlamıştır.
  • Türk Tarih Kurumunun ilk başkanı Tevfik Bıyıklıoğlu’dur.

Türk Dil Kurumu’nun Kurulması(12 Temmuz 1932)

  • Türkçeyi yabancı kelimelerden temizleyerek akıcı ve sade bir dil haline getirmek,
  • Türkçenin ne kadar zengin bir dil olduğunu ortaya koymak,
  • Türkçe dili hakkında yazılmış olan eserlere ulaşmak,
  • Türkçeyi bir bilim dili haline getirmek amacıyla kurulmuştur.
  • Türk Dil Kurumunun ilk başkanı Samih Rifat’tır.
  • Türk Dil Kurumu’nun kurulması Milliyetçilik ve Halkçılık ile ilgili olmakla beraber ilk Dil Bayramı 1933’te kutlanmıştır.

Halkevleri (19 Şubat 1932)

  • Halkevlerinin açılması için Reşit Galip Bey görevlendirilmiş, halk arasında düşünce-kültür birliğini yaymak ve inkılapların tam anlamıyla yerleşebilmesini amaçlamıştır.
  • Halkevlerinin genel yayın organı “Ülkü Dergisi’ydi.
  • Halkevleri Atatürk’ün halkçılık ilkesiyle ilgilidir.
  • 1912 de kurulan Türk Ocakları, 1932’de halk evlerine dönüştürülmüştür.
  • Adnan Menderes tarafından kaldırılmıştır.

Üniversite Reformu(1933)

  • Türkiye’nin çağdaş bir seviyeye gelebilmesi amaçlandığı için dönemin tek üniversitesi olan Darülfünununun değişime gitmesi gündeme gelmiştir.
  • Tarafsız bir karar verilmesi için İsviçreli bilim adamının hazırladığı rapor baz alınarak tekrar düzenleme yapıldı.
  • 18 Kasım 1933’te Darülfünun yerine İstanbul Üniversitesi kurulmuştur.

Köy Enstitüleri (1940)

  • Köy Enstitüleri İsmet İnönü döneminde kurulmuştur.
  • Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel tarafından, İsmail Hakkı Tonguç’un yardımıyla kurulmuştur.
  • İlkokuldan mezun olan başarılı köylü çocukların yetiştirilmesi amaçlanmıştır.
  • 1954’te Demokrat Parti döneminde kurulmuştur.

SOSYAL ALANDA YAPILAN İNKILAPLAR

Aşar Vergisinin kaldırılması (17 Şubat 1925)

Kılık-Kıyafet (Şapka) Kanunu (25 Kasım 1925)

  • Yapacağı inkılaplara zemin olması nedeniyle kılık-kıyafet değişikliğine fazlasıyla önem veren Mustafa Kemal Kastamonu gezisinde ilk olarak şapkayı halka tanıtmıştır.
  • Bu kanunla birlikte erkeklerin başlık olarak şapka giymesi kararı alınmıştır.
  • 1934 yılında çıkarılan bir kanuna göre hangi din ve mezhebe mensup olursa olsun din adamlarının mabetler ve ayinler haricinde dini kıyafet giymeleri yasaklanmıştır.

Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması (30 Kasım 1925)

  • Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması Atatürk’ün laiklik ve halkçılık ilkeleriyle alakalıdır.
  • 1925’te tekke, zaviye ve türbeler kapatılmış, bu kanunla “şeyhlik, dervişlik, dedelik, seyitlik, çelebilik, türbedarlık” gibi unvanlar yasaklanmıştır.
  • Bu kanunun yapılmasında Şeyh Sait isyanı etkili olmuştur.

Soyadı Kanunu (21 Haziran 1934)

  • Toplumsal ilişkilerde ki eksiklikler (askerlik, miras, nüfus, eğitim, hukuk),
  • Toplumsal alanlarda ki eşitsizlikleri oluşturan unvanlar(ağa, hacı, hafız, hoca, efendi, bey, paşa, hanım, hanımefendi),
  • Osmanlı Devleti tarafından verilen rütbe ve nişanların kaldırılması bu kanunla gerçekleşmiştir.
  • TBMM, Türk milleti adına Mustafa Kemal’e olan minnettarlığının bir göstergesi olarak “Atatürk” soyadını vermiştir. İlerleyen zamanda Mustafa Kemal İsmet Paşa’ya “İnönü” soyadını verecektir.
  • Soyadı Kanunu halkçılık ve milliyetçilik ilkeleriyle ilgilidir.

Takvim, Saat, Rakam, Ölçü ve Hafta sonunda değişiklik

  • 26 Aralık 1925 te çıkarılan bir kanunlar Hicri ve Rumi takvimin yerine miladi takvim kabul edildi. 1 Ocak 1926 da uygulanmaya başlandı.
  • 1925’te Alaturka saat yerine ulusal saat uygulanarak gün gece yarısından başlatıldı.
  • 20 Mayıs 1928’de uluslararası rakamlar(Beynelmilel Erkam) kabul edildi.
  • 1 Nisan 1931’de arşın, endaze yerine metre, okka, dirhem yerine ise kilogram kullanılarak ticaret ve ekonomik alanlardaki işlemler kolaylaştırıldı.
  • 27 Mayıs 1935’te hafta tatili cuma gününden pazara alındı.
  • Bu alanda yapılan yenilikler inkılapçılık ilkesiyle alakalıdır.

EKONOMİK ALANDAKİ İNKILAPLAR

İzmir İktisadi Kongresi (18 Şubat- 4 Mart 1923)

  • Kongrenin Başkanlığını Kazım Karabekir yapmıştır.
  • Kongrede Misak-ı İktisadi kabul edilerek bu yönde hedefler belirlenmiştir.

Kongrede alınan kararlar:

  • Özel sektörün gerçekleştiremediği teşebbüslerin devlet tarafından yapılması,
  • Milli bankaların kurulması,
  • Yerli sanayi kurularak, küçük imalattan fabrikaya geçilmesi,
  • Aşar vergisinin kaldırılması,
  • Hammaddesi yurt içinden sağlanan sanayi dallarına yönelinmesi,
  • Özel teşebbüs için kredi sağlayacak devlet bankalarının kurulması,
  • İşçi hakları korunmalı, durumları düzeltilmeli,

Tarım Alanında Yapılan Düzenlemeler

  • 17 Şubat 1925’te Aşar vergisi kaldırılarak köylünün rahatlaması sağlanmıştır. Aşar vergisi yerine arazi vergisi koyulmuştur
  • Aşar vergisinin kaldırılmasıyla birlikte üretimde hedeflenen artış sağlanmıştır.
  • Aşar vergisinin kaldırılması halkçılık, laiklik ilkeleriyle ilgilidir.
  • Tarım Kredi Kooperatifleri kuruldu, böylece köylüye düşük faizli kredi sağlandı.
  • Yüksek Ziraat Enstitüsü açılarak tarımla ilgili araştırmalar yapıldı.
  • Tarımda makineleşmeye gidildi.
  • Tohum ıslah evleri açılarak hem verimin arttırılması hem de çiftçinin eğitilmesi amaçlandı.

Sanayi ve Ticaret Alanında yapılan Yenilikler

  • Sanayi ve Maadin Bankası kuruldu.(1925)
  • Yerli Kumaştan Elbise Giyilmesine Dair Kanun çıkarıldı.(9 Aralık 1925)
  • Devlet sanayi kuruluşları kurarken özel girişimcileri desteklemek adına 28 Mayıs 1927’de Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarıldı.
  • 1934-1939 yılları arasında özel sektörün yapamayacağı yatırımları devlet eliyle yapmak amacıyla Rusya’dan ilk dış borç alınarak 1.Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanmıştır.
  • 2. Beş Yıllık Sanayi Planı, iktisat Vekili Celal Bayar başkanlığında ki Sanayi Kongresi tarafından kabul edilse de İkinci Dünya Savaşı’ndan dolayı uygulanamamıştır.
  • Sümerbank(1933), Etibank(1935), Maden Tetkik Arama Enstitüsü(1935) kurulmuştur.
  • İşçilere kredi sağlanması adına Atatürk’ün teşvikiyle 1924 yılında ilk özel banka olan İş Bankası kurulmuştur. (İlk Genel Müdürü Celal Bayar’dır)
  • 1 Temmuz da 1926’da kabul edilen Kabotaj Kanunu ile Türkiye’deki gemi işletme hakkı yabancılardan alınıp Türklere verilmiştir.
  • Kabotaj Kanunuyla birlikte Balta Limanı antlaşmasıyla İngiltere’ye verilen imtiyazlar geri alındı.
  • 1929’da koruyucu Gümrük Tarifesi uygulandı.
  • 1937’de Deniz Bank açıldı.
  • 1929’da ortaya çıkan Dünya Ekonomik bunalımında (Kara Perşembe- Büyük Buhran) Türkiye teşviki Sanayiden istediği sonucu alamadı, devletçilik ilkesini benimsedi ve himayeci ekonomiye geçiş yapıldı.
  • Ortaya çıkan bu krizden dolayı Türk Parasını Koruma Kanunu çıkarıldı, Merkez Bankası kuruldu. (1930).

Bayındırlık, Ulaştırma ve Sağlık Alanında yapılan Yenilikler

  • Atatürk Türk Hava Kurumunun gelir sağlayabilmesi için “Nutuk” dağıtım hakkını vermiştir.
  • Türk Hava Kurumu ilk olarak Tayyare Makinist Mektebini, daha sonra Kayseri de TOMTAŞ Uçak ve Motor Fabrikasını açtı.(1926)
  • Türkkuşu kuruldu. (1935)
  • İlk Milli Hava Ulaştırma Teşkilatı “Türk Hava Yolları Devlet İşletme İdaresi” kuruldu.(1933)
  • Atatürk Orman Çiftliğinde İlk uçak motoru fabrikası kuruldu.
  • Hilal-i Ahdar(Yeşilay) kurulmuştur.(1920)
  • Çocuk Esirgeme kurumu kurulmuştur(Himayeyi Etfal). (1921)

Atatük Dönemi’nde Açılan Bankalar

  • Türkiye İş Bankası (1924)
  • Sanayi ve Maadin Bankası (1925)
  • Emlak ve Eytam Bankası (1926)
  • Merkez Bankası (1930)
  • Sümerbank (1933)
  • Belediyeler (İlbank) Bankası (1933)
  • Etibank (1935)
  • Denizbank (1937)
  • Halkbank (1933′ te kurulmuş ancak 1938’de faaliyete geçmiştir)

Not:

Bozkurt- Lotus Olayı(1926):

  • Fransız gemisi Lotus ile Türk gemisi Bozkurt’un çarpışmasıyla ortaya çıkan bir krizdir. Bu olayda Türk gemisi batmış, 8 Türk vatandaşı hayatını kaybetmiştir.
  • Bu olay Uluslararası Adalet Divanına taşınmıştır.

Razgard Olayı (1933):

  • Bulgaristan’ın Razgard kentinde bulunan Türk-Müslüman mezarlıklarının tahrip edilmesiyle ortaya çıkan bir olaydır.
  • Bu olayı protesto amacıyla İstanbul’da mitingler yapılmıştır.

Wagon Lits Olayı (1933)

  • İstanbul da bulunan Fransız demiryolu şirketinde çalışan Türk işçisinin Türkçe konuştuğu gerekçesiyle işten çıkarılması sonucu ortaya çıkan bir krizdir.
  • Bu olayı İstanbul Üniversitesi öğrencileri şirketi basarak protesto etmişlerdir.

Bursa Olayı (1933)

  • Ezanın Türkçe okunması üzerine Ulu Cami’de yaşanan olaydır.
  • Atatürk bu olay üzerine Bursa’ya giderek Bursa Nutku’nu okumuştur.

6-7 Eylül Olayları (1955)

  • Atatürk’ün Selanik’teki evinin bombalandığı iddiasıyla İstanbul’da yaşayan Rumlara yapılan yağma ve tahrip olaylarıdır.