Anadolu Selçuklu Devleti Kültür ve Medeniyet

DEVLET YÖNETİMİ

Hükümdarlara Verilen Unvanlar

  • Sultan
  • Keykubat
  • Rükneddin
  • Sultan-ı Galip
  • İzeddin
  • Alaaddin
  • Gıyaseddin
  • Keyhüsrev

NOT: KEYkavus, KEYhüsrev, KEYkubat (KEY sultan demektir.)

Divan Teşkilatı

  • Divanı-ı Ala:  Devlet meselelerinin görüşüldüğü yerdir.
  • Niyabet-i Saltanat:  Hükümdar başkentte olmadığı zamanlarda ona vekalet ederdi.
  • Divan-ı Tuğra:  Devletin her türlü yazışmalarından sorumluydu. Tuğra çeken kişilere tuğrai veya münşi denir.
  • Divan-ı arz:  Devletin asker ihtiyacını karşılayan divandır. divanın başkanı ariz ya da emir-i ariz.
  • Divanı-ı İstifa:  Devletin gelir gider hesaplarına bakan divandır. Başkanı müstevfi.
  • Divan-ı Pervane:  Arazi defterlerinde tutulan has ve iktaların düzenlenmesinden sorumluydu. Başkanı Pervaneci.
  • Divanı-ı Berid:  Posta teşkilatıdır.
  • Meliküs Sevahil: Deniz Kuvvetleri Komutanı. (osm. karşılığı Kaptan-ı Derya)
  • Şurta: Jandarma.

Anadolu Selçuklularında Bazı Saray Görevlileri

  • Üstad-ı Saray: Şehzade hocası
  • Hace-i Saray: Hadım ağası
  • Emir-i Mahfil: Protokol görevlisi

İLİM İNSANLARI

  • Mevlana Celaleddin Rumi:  Kebir, Mesnevi
  • Hacı Bektaş Veli:  Makalat
  • Yunus Emre: Divan, Risaletü’n -Nushiyye
  • Aşık Paşa:  Garibname
  • Muhyiddin Arabi: Vahdet-i Vücud görüşünü savunmuştur. Yavuz Sultan Selim mezarını bulup yaptırmıştır.
  • Hacı Paşa: Anadolu’nun İbn-i Sinası’dır.
  • Ravendi: Selçuklu Tarihini yazmıştır.(1. Gıyaseddin Keyhüsrev’e sunar)
  • Caca Bey
  • Ahmet Gülşehri: Mantıku’t-Tayr
  • Hoca Dehhani: Selçuklu Şehnamesi
  • Germiyanlı Ahmedi: İskendername, Cemşid ü Hurşid
  • Sadrettin Konevi
  • İbn-i Bibi: El Evamirü’l Alaiye
  • Ahmet Fakih: Çarhname
  • Sultan Veled: İbtidaname, Rebabname, İntihaname, Maarif

HUKUK

Şer’i Hukuk

  • Evlenme, boşanma, miras, nafaka ve vakıflarla ilgili davalara bakar.
  • Mahkemelerin başında kadı bulunurdu.
  • Kadıların başı kadıü’lkudat.

Örfi Hukuk

  • Şeri mahkemelerin görevi dışında kalan davalara bakarlar.
  • Başkanı Emir-i Dad.

ORDU

Hassa Askerleri

  • Hükümdara bağlı olan bu askerler, değişik milletlerden küçük yaşlarda satın alınan veya toplanan çocuklardan meydana gelirdi. Bunlar Gulamhane denilen ocaklarda yetiştirilirdi.

EKONOMİ

Ahilik

  • Ahi Evran tarafından kurulmuştur.
  • Ahiliğin amacı ve felsefesi Ahi Evran’ın Letaf-i Hikmet kitabından öğrenilir.
  • Gayrimüslimler giremez.
  • Girit ve Hansa teşkilatlarına Müslümanlar giremez.
  • Esnafların başındakilere Şeyh veya Pir adı verilir.
  • Esnaflar ‘Ahitname’ ye uymak zorundadırlar.
  • İhtiyaca göre mal üretimi yapılır.
  • Mesleki eğitim verilir, sonra icazetname(diploma) verilir.
  • Esnaflar arasında dayanışmayı arttırır.
  • Orta sandıkta para toplanır ve bunlar yeni dükkan alacaklara verilir.
  • Gerektiğinde Cihad’a vakfedilir.
  • Fatma Bacı (Anadolu Kadınları-Bacıyan-ı Rum)

Tarım ve Hayvancılık

Köylerde yaşayan Türkmenler tarım ve hayvancılıkla uğraşarak ekonomiyi canlandırmışlardır.

Sanayi ve Madencilik

Kağıt imalatı ve çinicilik sanatında önemli gelişmeler yaşanmıştır.

Ticaret

  • Ticaret yollarının güvenliği sağlanmak amacıyla kervansaraylar ve hanlar yapılmıştır.
  • İlk defa devlet sigortacılık faaliyetlerine başlanmıştır.
  • Venedik, Ceneviz, Floransa gibi devletlere imtiyaz tanınarak ticareti geliştirme amaçlanmıştır.
  • Sinop, Antalya, Alanya fethedilmiş. Deniz ticareti canlandırılmıştır.

Maliye ve Para

  • Anadolu Selçuklularda ilk madeni parayı 1. Mesut, gümüş ve altın parayı ise 2. Kılıçaslan bastırmıştır.
  • Günümüze bulunan en fazla altın sikkesi 1. Alaaddin Keykubat adına olan sikkelerdir.
  • Hazine-i Amire ve Hazine-i Hassa olmak üzere iki hazine bulunmaktaydı.( Hazine-i Hassa hükümdarın şahsi tasarrufundadır)

Devletin Gelir Kaynakları

 Vergiler

  • Liman gelirleri
  • Gümrük vergileri
  • Maden ve tuzla işletmelerinden alınan vergiler
  • Pazar yerlerinden alınan vergiler

Hediyeler

Ganimetler

TOPRAK YÖNETİMİ

  • Has Arazi: Geliri hükümdara ayrılan topraklara denir.
  • İkta Arazi:  Ordu mensuplarına ve devlet memurlarına hizmet ve maaş karşılığı verilir.
  • Mülk Arazi:  Devlet adamlarına başarılarından dolayı verilir.
  • Vakıf Arazi:  Miri ve mülk arazilerinden gelirleri ilmi veya sosyal kuruluşların masraflarına ayrılan topraklardır.

Mimari ve Sanat

Türkiye topraklarında en çok Anadolu Selçuklu Devleti eseri vardır.

NOT: Aşağıdaki eserler dışında Anadolu’da bulunan tüm eserler Anadolu Selçuklu Devletine aittir.

  • Dilmaçoğulları
    • Bitlis Ulu cami
  • Saltuklular
    • Mama Hatun Türbesi
    • Tepsi Minaresi
    • Üç Kümbetler
    • Kale Cami
  • Mengücekliler
    • Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası
    • Sultan Melik Kümbeti
  • Danişmentliler
    • Kayseri Ulu Cami
    • Çukur Medrese
    • Yağıbasan Medresesi (Anadolu’nun bilinen en eski medresesi)
  • Artuklular
    • Semanın Medresesi
    • Hatuniye Medresesi
    • Necmeddin Külliyesi
    • Malabadi Köprüsü
    • Hasankeyf Köprüsü
    • Koçhisar Cami
    • Müsreviye Medresesi
    • Hüsamiye Medresesi

KPSS tarih notları için tıklayınız…