Aforoz

Hristiyanlık’ta ve Musevilik’te dine karşı suç işleyenlere verilen ceza. Din dışı ilan etme.

Hristiyanlık ve Yahudilikte öngörülen bir dini ceza türü olup, Kilise hukukuna göre yetkili dini şahsiyetler tarafından suçlu görülen bir Hristiyanın kendi topluluklarından uzaklaştırılmasıdır. Aforoz, Ezra zamanında bağımsız bir ceza müessesesi haline gelmiştir. Bu ceza genellikle dinsel inanışlardan ayrılanlarla, ağır ve büyük günah işleyenlere verilmektedir. Ortaçağda papalar ve piskoposlar bu cezayı hükümdar ve prenslere karşı çıkar ve siyaset silahı olarak da kullanmışlardır. Aforoz cezasını vermeye veya kaldırmaya yetkili olanlar, papalar, ruhani meclisler veya piskoposlardır.

Cezayı gerektiren sebepler ise şöyle sıralanmıştır:

1- İnanç değerlerini inkar etmek,

2- Sapık bir mezhebe tabi olmak,

3- Papa’ya isyan etmek veya saldırıda bulunmak,

4- Kutsal kabul edilen eşyayı, saygınlığı ile bağdaşmayan bir yere atmak,

5- Dini niteliği bulunan bir sırrı ifşa etmek,

6- Büyük günah işlemek.

Aforoz cezasına çarptırılan kişi, kilise üyeliğine tanınan hak ve yetkilerden yararlanamaz.

Katolik, Ortodoks ve Ermeni kiliselerinin tamamında Aforoz bulunmaktadır. Musevilikte, Tevrat’a göre büyük günah işleyenlere aforoz cezası verilirdi. Aforoza uğrayan, Musevi topluluğundan çıkarılır, onunla hiç bir dindaşı ilişki kurmazdı. Yahudilerden aforoza uğrayanların en ünlüsü Spinoza’dır.

İslam’da ruhani bir sınıf bulunmadığı gibi böyle bir ceza da söz konusu değildir. işlenen suç hangi türden olursa olsun mahkemeden başka suçluya ceza verecek bir merci yoktur. İslam dininin belirlediği cezalar arasında bir müslümanı dini görev ve ibadetlerden mahrum bırakmak veya toplumdan tecrit etmek gibi bir uygulama söz konusu değildir.

Kaynak

Doç. Dr. Fikret KARAMAN “Akaid İlmi”. Dini Kavramlar Sözlüğü. ANKARA: Diyanet İşleri Başkanlığı yayınları, 3. Baskı. 2007